وراثت یکی از مهمترین مسائل حقوقی پس از فوت هر فرد است. در نظام حقوقی ایران، وراث قانونی برای تصرف در اموال متوفی نیازمند طی کردن مراحلی مشخص هستند که اولین و مهمترین آن اخذ گواهی حصر وراثت است، که در عرف حقوقی به آن انحصار وراثت گفته میشود.
این مقاله به شما کمک میکند تا گواهی حصر وراثت، تحریر ترکه و تقسیم ارث را به صورت کاملاً قانونی و حرفهای انجام دهید و از مشکلات حقوقی، اختلافات بین وراث و تضییع حقوق جلوگیری کنید.
گواهی حصر وراثت یک سند رسمی است که توسط شورای حل اختلاف صادر میشود و در آن وراث قانونی متوفی و سهم هر یک مشخص میشود. بدون این گواهی، هیچ یک از وراث نمیتوانند اموال مورث را تصرف، انتقال یا فروش دهند.
امروزه با اتصال سامانههای ثبت احوال و سازمان بهشت زهرا، امکان پیگیری و دریافت گواهی حصر وراثت آنلاین فراهم شده است.
مراحل اخذ گواهی حصر وراثت
ثبت فوت متوفی در سازمان ثبت احوال
ثبت نام وراث در سامانه ثنا (sana.adliran.ir)
ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
ارائه مدارک شامل گواهی فوت، شناسنامه و کارت ملی وراث و متوفی و استشهادیه محضری با امضای دو شاهد
بررسی مدارک توسط قاضی شورای حل اختلاف و صدور گواهی
نکته: قبلاً این مراحل زمانبر و حضوری بود، اما اکنون با سامانههای adliran.ir و verasat.ncr.ir میتوان به صورت الکترونیکی پیگیری و دریافت کرد.
تحریر ارثیه و شفافسازی داراییها
تحریر ترکه به معنای ثبت دقیق داراییها، بدهیها و مطالبات متوفی است. این مرحله برای جلوگیری از اختلاف بین وراث یا تضییع اموالبسیار حیاتی است.
چه زمانی تحریر ترکه ضروری است؟
وجود وراث صغیر، محجور یا غایب
اختلاف میان وراث درباره میزان داراییها
نگرانی از حیف و میل اموال توسط برخی وراث یا اشخاص ثالث
در این مرحله، دادگاه با دعوت از وراث، اموال منقول (مثل حسابهای بانکی، سهام، اوراق بهادار) و غیرمنقول (مثل املاک، زمینها) و دیون متوفی را ثبت میکند.
تقسیم ارث (ترکه)
پس از صدور گواهی حصر وراثت، وراث میتوانند اموال را به صورت توافقی یا قضایی تقسیم کنند:
تقسیم توافقی: با تنظیم صورتجلسه میان وراث
تقسیم قضایی: در صورت اختلاف، دادگاه با تعیین کارشناس رسمی اقدام به ارزشگذاری و تقسیم اموال میکند.
نکته: در مواردی که تقسیم فیزیکی ممکن نباشد، مانند ملکی ثبت نشده یا دارای نامه عدم افراز، دادگاه میتواند دستور فروش یا مزایده را صادر کرده و مبلغ حاصل میان وراث تقسیم شود.
نقش وکیل در فرایند تقسیم ارث
با توجه به پیچیدگیهای حقوقی، مالی و خانوادگی، حضور وکیل متخصص وراثت ضروری است. وکیل میتواند:
در اخذ گواهی حصر وراثت، تحریر ترکه و تقسیم ارث کمک کند
از حقوق وراث متضرر یا طلبکاران دفاع کند
فرایند فروش، انتقال و مزایده اموال را تسریع کند
گروه وکلای کیوان امینی با تجربه و تخصص در امور ارث، آماده ارائه خدمات زیر است:
مشاوره تخصصی در زمینه انحصار وراثت و تحریر ترکه
پیگیری کامل پروندههای قضایی در شورای حل اختلاف و دادگاهها
دفاع از حقوق وراث در برابر دعاوی احتمالی
تسهیل و تسریع فرایند فروش، انتقال و تقسیم اموال متوفی