مقدمه:
طلاق یکی از موضوعات حساس و بحثبرانگیز در ادیان الهی است. در مسیحیت، برخلاف بسیاری از فرهنگها و مذاهب دیگر، ازدواج پیوندی مقدس و تقریباً غیرقابل انحلال دانسته میشود. بهویژه کلیسای کاتولیک طلاق را کاملاً مردود میداند، در حالی که برخی شاخهها مانند پروتستان و ارتدوکس در شرایطی محدود آن را میپذیرند. در این مقاله با استناد به آیات انجیل و آموزههای کلیسایی، به بررسی جایگاه طلاق در مسیحیت، دلایل تحریم آن و تفاوت دیدگاههای شاخههای مختلف این دین میپردازیم.
پیش از ظهور حضرت مسیح، وضعیت زنان در جامعه بسیار اسفبار بود. مردان اختیار مطلق در طلاق داشتند و میتوانستند هر زمان بدون قید و شرط همسر خود را طلاق دهند. این افراط در اختیار مردان، به تفریطی آشکار در حقوق زنان منجر شده بود.
با آمدن مسیحیت، نگرش به زن تغییر کرد. حضرت عیسی (روحالله) با محدود کردن اختیار مطلق مرد، به زن شأن و منزلتی تازه بخشید. در واقع، شریعت مسیح طلاق را به عنوان ابزاری در دست مرد برای تحقیر زن نپذیرفت.
علت تحریم طلاق در آیین مسیح
تحریم طلاق در مسیحیت ریشههای معنوی و اخلاقی دارد.
در این دین، تجرد بر تأهل ترجیح داده شده و جنبه اخلاقی و عرفانی دین بر جنبه اجتماعی آن غالب است. به همین دلیل، ازدواج پیوندی مقدس و غیرقابل انحلال در نظر گرفته شد و طلاق در آموزههای اصلی مسیحیت جایگاهی نداشت.
طلاق در انجیل؛ آیات و تفسیرها
تحریم مطلق طلاق
در برخی از آیات انجیل، طلاق به طور کامل مردود شمرده شده است. برای نمونه:
انجیل لوقا 16:18: «هرگاه زنی شوهر خود را طلاق دهد و دیگری را نکاح کند، زانیه خواهد بود. و هرکس زن مطلقه مردی را به نکاح خود درآورد، مرتکب زنا شده است.»
انجیل مرقس 10:2-12: «هر کس زن خود را طلاق دهد و دیگری را نکاح کند بر حق وی زنا کرده است. و اگر زن از شوهر خود جدا شود و به دیگری تعلق گیرد، مرتکب زنا شود.»
این آیات نشان میدهد که حتی پس از طلاق، ازدواج مجدد هم برای مرد و هم برای زن نوعی زنا تلقی میشده است.
استثنا در صورت زنا
در برخی آیات دیگر، تنها استثنا برای طلاق «زنا» معرفی شده است.
انجیل متی 19:9: «هر کس به غیر علت زنا زن خود را از خود جدا کند باعث زنا کردن اوست، و هر کس زن مطلقه را نکاح کند زنا کرده باشد.»
این اختلاف در مفاد آیات باعث شد که برداشتهای مختلفی در میان فرقههای مسیحی شکل بگیرد.
طلاق در کلیسای کاتولیک
در آیین کاتولیک، ازدواج یک پیوند مقدس و غیرقابل انحلال محسوب میشود. به همین دلیل کلیسای کاتولیک بهطور مطلق با طلاق مخالفت کرده و آن را غیرشرعی میداند. این دیدگاه بر اساس تفسیر خاص کاتولیکها از آیات انجیل است که ازدواج را عهدی الهی و همیشگی معرفی میکند.
با این حال، در برخی شرایط خاص، کلیسا به جای طلاق، ابطال ازدواج (Annulment) را میپذیرد. ابطال ازدواج به معنای آن است که از نظر کلیسا اساساً ازدواجی بهصورت معتبر شکل نگرفته است؛ مثلاً زمانی که یکی از طرفین فاقد قصد و رضایت واقعی بوده یا شرایط شرعی ازدواج رعایت نشده است.
این تفاوت دیدگاه باعث شده است که در کشورهای کاتولیکنشین، آمار طلاق رسمی بسیار پایین باشد اما فرآیند ابطال ازدواج کاربرد بیشتری پیدا کند.
دیدگاههای مختلف در میان مسیحیان
مسیحیان مشرق زمین
مسیحیان شرقی با استناد به انجیل متی، طلاق را به طور کامل نفی نکردند و آن را در موارد خاص مانند زنا پذیرفتند.
کاتولیکهای وابسته به کلیسای روم
کاتولیکها ازدواج را پیوندی مقدس و غیرقابل انحلال دانستند. بر اساس تعالیم کلیسای کاتولیک، طلاق شرعی وجود ندارد و تنها «ابطال ازدواج» در شرایط خاص امکانپذیر است.
چالشها و واقعیتهای زندگی زناشویی
منحصر دانستن طلاق به علت زنا، مشکلاتی ایجاد کرد. چرا که در زندگی واقعی، اختلافات عمیق دیگری هم ممکن است رخ دهد که ادامه زندگی مشترک را غیرممکن میکند.
این موضوع باعث شد مسیحیان به دنبال راهکارهایی برای انطباق تعالیم دینی با واقعیتهای زندگی باشند.
راهکارهای جایگزین طلاق در مسیحیت
جدایی ابدان (مفارقت جسمانی): زن و شوهر از هم جدا زندگی میکنند، بدون اینکه ازدواج رسماً منحل شود.
گسترش موارد انحلال نکاح: برخی کلیساها به تدریج دامنهی دلایل قابل قبول برای انحلال ازدواج را افزایش دادند تا با واقعیتهای اجتماعی هماهنگتر شوند.
جمعبندی
طلاق در دین مسیح بر اساس آموزههای انجیل اصولاً مردود است و ازدواج پیوندی مقدس و پایدار تلقی میشود. اما تفاوت در تفاسیر کتاب مقدس، باعث شکلگیری رویکردهای گوناگون در میان فرقههای مسیحی شده است. امروز، برخی کلیساها طلاق را در شرایط خاص میپذیرند، در حالی که کلیسای کاتولیک همچنان بر غیرقابل انحلال بودن ازدواج تأکید دارد.
FAQ (سؤالات متداول)
آیا در مسیحیت طلاق وجود دارد؟
در آیین کاتولیک، طلاق بهطور کامل ممنوع است اما در برخی شاخهها مانند پروتستانها، طلاق در شرایط خاص پذیرفته میشود.
طلاق در انجیل چگونه مطرح شده است؟
برخی آیات انجیل طلاق را بهطور کلی رد میکنند و برخی دیگر آن را محدود به خیانت زناشویی میدانند.
فرق طلاق و ابطال ازدواج در کلیسای کاتولیک چیست؟
طلاق به معنای پایان دادن به یک ازدواج معتبر است، اما ابطال ازدواج یعنی اساساً ازدواجی معتبر شکل نگرفته است. کلیسای کاتولیک فقط ابطال را میپذیرد، نه طلاق.