NFTها در سالهای اخیر به یکی از راههای نوین برای فروش آثار هنری دیجیتال تبدیل شدهاند. اما در کنار فرصتهای مالی، چالشهای حقوقی جدی نیز وجود دارد که آگاهی از آنها برای هنرمندان ضروری است…
NFT یا «توکن غیرقابل معاوضه»، یکی از پدیدههای نوظهور در دنیای هنر دیجیتال است. این فناوری به هنرمندان اجازه میدهد مالکیت آثار خود را بهصورت رمزنگاریشده در بلاکچین ثبت کنند.
در ایران، بسیاری از هنرمندان دیجیتال با فروش NFT آثارشان در بازارهای بینالمللی، درآمد ارزی کسب کردهاند. اما در کنار این فرصتها، خطرات حقوقی و مالیاتی نیز وجود دارد که نباید نادیده گرفته شوند.
وضعیت حقوقی NFT در ایران
در حال حاضر، قانون مشخصی برای NFT در ایران تصویب نشده است. با این حال، مفاهیم حقوقی مرتبط با مالکیت فکری و حق مؤلف در قوانین موجود (مثل قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان) میتوانند در موارد مرتبط با NFT هم بهکار گرفته شوند.
نکته تخصصی:
اگر اثری دیجیتال در قالب NFT فروخته شود، اثبات مالکیت آن بهوسیله هش (Hash) بلاکچین و سوابق تراکنش قابل انجام است. اما این موضوع هنوز در دادگاههای ایران سابقه عملی زیادی ندارد، پس ثبت اثر در مراجع داخلی نیز توصیه میشود.
چطور مالکیت قانونی NFT خود را تثبیت کنیم؟
برای تثبیت حقوقی NFT، چند گام کلیدی وجود دارد:
تنظیم قرارداد NFT با خریدار یا پلتفرم
بسیاری از هنرمندان فقط در بلاکچین معامله میکنند، اما بهتر است قرارداد کتبی نیز وجود داشته باشد تا حقوق شما در برابر خریدار یا پلتفرم بینالمللی مشخص باشد.
در گروه وکالت کیوان امینی، ما توصیه میکنیم بندهای مرتبط با «حق امتیاز»، «مدت مالکیت»، و «مالیات NFT» بهصورت دقیق نوشته شوند.
آگاهی از ریسکها و تعهدات مالیاتی
در برخی کشورها، فروش NFT مشمول مالیات است. هرچند در ایران هنوز سازوکار مالیات NFT تعریف نشده، اما اگر درآمد ارزی از این طریق داشته باشید، ممکن است در آینده شامل مالیات بر درآمد شود.
چالشها و ریسکهای NFT در ایران
NFT فرصتی بزرگ است، اما در بستر قانونی ایران چند ریسک وجود دارد:
نبود قانون مشخص برای NFT
نبود قانون روشن باعث میشود اثبات حقوق در دادگاه دشوارتر شود.
خطرات پلتفرمهای خارجی
در صورت مسدود شدن حساب در پلتفرمهای خارجی، بازیابی NFT دشوار است.
سوءاستفاده از آثار هنرمندان ایرانی
برخی افراد، آثار ایرانیها را بدون اجازه در بازارهای بینالمللی NFT منتشر میکنند.
پیشنهاد ما در گروه وکالت کیوان امینی: آثار خود را زودتر بهنام خود ثبت کنید و هش آن را نگه دارید تا در صورت کپیبرداری بتوانید اقدام حقوقی انجام دهید.
جمعبندی
NFT برای هنرمندان ایرانی دریچهای به جهان دیجیتال باز کرده، اما بدون آگاهی حقوقی، ممکن است به دردسر تبدیل شود.
گروه وکلای کیوان امینی با تجربه در حوزه حقوق فناوری و مالکیت فکری، آماده است تا هنرمندان و طراحان را در مسیر قانونیسازی و قراردادهای NFT یاری کند.