ریتم دادرسی در تهران شبیه یک شهر بزرگ است که هیچوقت نمیخوابد؛ پروندهها مانند قطارهایی در تونلهای قضاییاند که برخی سریع میرسند و برخی در ازدحام توقف میکنند. سؤال اصلی این است: پرونده شما چقدر زمان میبرد تا از ثبت تا صدور رأی مسیر را طی کند؟
طبق آمار رسمی قوه قضاییه در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، تهران با سهم ۴۵ درصدی از کل پروندههای کشور، سنگینترین بار دادرسی را به دوش میکشد؛ با این حال، روند الکترونیکیسازی و افزایش شعب باعث شده میانگین زمان رسیدگی رو به کاهش حرکت کند.
طبق گزارش رئیس کل دادگستری استان تهران در مهرماه ۱۴۰۴، میانگین زمان رسیدگی به پروندهها طی پنج سال گذشته از ۹۳ روز به ۶۷ روزرسیده است.
کاهش حدود ۲۸ درصدی، نتیجه سه عامل کلیدی است:
عوامل کاهش زمان رسیدگی در سال ۱۴۰۴
ابلاغ الکترونیک که ۹۷٪ آرای تهران را پوشش میدهد
افزایش شعب تخصصی در تهران و شهرستانهای تابعه
یکپارچهسازی روندهای ثبت و پیگیری در سامانه عدل ایران
مدت زمان رسیدگی در مقاطع مختلف دادرسی تهران (۱۴۰۳–۱۴۰۴)
در ادامه، میانگین زمان واقعی برای هر مرحله آورده شده است.
دادگاه کیفری یک استان تهران
میانگین زمان رسیدگی: کمتر از ۲۰ روز
استاندارد ابلاغی قوه قضاییه: ۳۰ روز
دلیل اصلی سرعت: ماهیت جرایم سنگین و ضرورت صدور رأی بدون تأخیر
دادگاههای حقوقی استان تهران
میانگین رسیدگی: بین ۶۰ تا ۹۰ روز
عوامل مؤثر:
پیچیدگی دعاوی ملکی و قراردادی
نواقص مدارک یا عدم حضور طرفین
تراکم فوقالعاده حوزههای قضایی شمال و غرب تهران
دادگاههای تجدیدنظر استان تهران
میانگین رسیدگی: ۲ تا ۴ ماه
موضوعات خانوادگی و دعاوی پیچیده تجاری معمولاً در دسته پروندههای طولانیتر قرار میگیرند.
دیوان عالی کشور
میانگین رسیدگی: ۳ ماه تا ۱۲ ماه
بر اساس گزارش رسمی دیوان عالی کشور در سال ۱۴۰۳:
متوسط رسیدگی: یک ماه
اما پروندههای مسن و انبوه: تا ۶ ماه (کاهش ۴۳٪ نسبت به سال گذشته)
چرا زمان رسیدگی در تهران اهمیت حیاتی دارد؟
تهران سالانه بیش از یک میلیون پرونده ورودی دارد. در این حجم، یک نقص کوچک یا تأخیر کوتاه میتواند مانند موجی در اقیانوس قضایی، ماهها طول دادرسی را جابهجا کند.
بهخصوص در پروندههای بزرگ، مانند پرونده تعاونی برق شهر جدید هشتگرد که بیش از ۱۰ هزار شاکی داشته و رسیدگی آن نزدیک سه دهه به طول انجامیده است، اهمیت زمان دادرسی روشنتر از همیشه دیده میشود.
عوامل مؤثر بر طولانی شدن رسیدگی در دادگاههای تهران
حجم بالای پروندهها در مجتمعهای تخصصی
مجتمعهایی مانند عدالت، ونک، بعثت و قدوسی، روزانه با هزاران مراجعهکننده روبهرو هستند.
نواقص مدارک یا عدم حضور طرفین در ابلاغ
هر بار عدم حضور، ۳۰ روز به روند اضافه میکند.
اعتراض و تجدیدنظرخواهی
هر مرحله میتواند بین ۲ تا ۶ ماه زمان را افزایش دهد.
مشکلات سامانه عدل ایران
یکی از مهمترین موانع، نقصهایی است که در بخش اضافه کردن ذینفعان وجود دارد.
ضرورت وجود:
کد ملی
تاریخ تولد
شماره پیگیری دادنامه
گواهی حصر وراثت (در ماده ۱۰۵ آیین دادرسی مدنی)
هر تأخیر در ثبت این اطلاعات، مستقیماً روند دادرسی را کند میکند.
راهکارهای قانونی برای تسریع دادرسی در تهران
ثبت الکترونیکی در سامانه ثنا و عدل ایران
ثبت و ابلاغ فوری میتواند تا ۲۰٪ زمان دادرسی را کاهش دهد.
درخواست رسیدگی خارج از نوبت
در موارد:
فوریتهای پزشکی
خطر تضییع حقوق
پروندههای مالی اورژانسی
استفاده از وکیل متخصص در موضوع پرونده
تجربه میدانی نشان میدهد وکلایی که در حوزههای تخصصی حقوقی فعالیت دارند، میانگین دادرسی را به طور قابل توجهی کاهش میدهند.
گروه وکلای کیوان امینی نیز از جمله مجموعههایی است که در این حوزه تجربه عملی و میدانی دارند.
جمعبندی – تهران، شهری با شتاب قضایی رو به رشد
تهران همچنان شلوغترین پهنه قضایی کشور است؛ اما آمارهای سال ۱۴۰۴ نشان میدهد مسیر رسیدگی در حال کوتاهتر شدن است. با این حال، سرعت دادرسی به عوامل متعددی مثل نوع پرونده، میزان همکاری طرفین، و حضور وکیل متخصص وابسته است.
اگر پروندهای دارید و زمان برای شما اهمیت حیاتی دارد، استفاده از مسیرهای الکترونیک و راهکارهای قانونی میتواند قطار دادرسی شما را بسیار سریعتر به ایستگاه رأی نهایی برساند.